Einstein izafiyet teorisini ortaya attýðýndan bu yana, fizikçiler dünya üzerinde dört boyut bulunduðunu kabül ediyorlar.O zamana kadar bilinen ve kabül gören üç boyut olan uzunluk, yükseklik ve geniþliðe ek olan diðer fiziksel boyut ise zaman olarak biliniyor. Matematiksel olarak da kabül gören 4'üncü boyut, diðer üç boyuta eþit deðer taþýyor. Ancak insanlar dünya üzerinde üç boyutta, her yönde hareket edebiliyorlar yani, yukarý ve aþaðý, sola ve saða, ileri ve geri. Ancak zamanda sadece ileri doðru hareket edebiliyorlar, zamanda geriye doðru hareket hiçbir zaman gerçekleþmiyor.Fakat fizik kanunlarýnda, zamanýn geriye doðru hareket edemeyeceðini söyleyen bir kural mevcut deðil. Zaten Einstein'in bu konuda ispatladýðý hareket denklemi de zaman geriye döndürüldüðünde gayet iyi çalýþýyor. Ancak henüz hiç kimse zamanda geriye seyahat etmeyi baþaramadý.
Zamanýn iki yönlü ya da tek yölü bir yolculuk olup olmadýðý konusu, Aziz Agustin'in ''zaman geçici bir þey midir, yoksa her zaman mevcut olmuþ mudur'' sorusunu ortaya atmasýndan bu yana 1500 yýldýr insanlarýn kafasýný kurcalamayý sürdürüyor.Bundan tam 100 yýl önce H.G.Wells, The Time Machine/ Zaman Makinasý adlý romanýnda bu konunun fizikçilere araþtýrýlmasýný önermiþti.Mekanda (gerçekte mekan-zaman) istenen yönde yolculuk yapýlabildiðine göre, acaba ''zaman içinde de istenen yönde seyahat edilebilir mi'' proplemi teorik fizikçilerin zihinlerini kurcalýyor.
Aþaðýda ''Geleceðe Dönüþ'' (Back to the future) filminden bazý sahneler görülmektedir ..
Ýzafiyet Teorisi nedir?
Tam Türkçesi ''Görecelik Teorisi'' olan izafiyet teorisi üç bölüme ayrýlýr.Bir bölümü çeþitli hýzlardaki aralar veya maddelerde geçen zamanýn, uzay-zaman içinde deðiþik konumlarda bulunan gözlemcilere göre ''göreceli'' olduðunu varsayan bir teoridir. Ünlü fizikçi Einstein, sonlu ve eðrisel olduðunu düþündüðü evrenin dört boyutlu olduðunu, dördüncü boyutun zaman olduðunu ileri sürmüþtü. Mesela ýþýk hýzýna yakýn bir süratle giden bir uzay gemisini, dünyada ikizi bulunan birinin kullandýðýný varsayalým. 10 yýllýk bir seyahate çýkýp dünyaya geri döndüðünde, uzay gemisini kullanan ikiz, dünyada kendisini bekleyen ikizinden daha genç olarak dünyaya ayak basacaktýr. Uzay gemisini kullanan ikiz ýþýk hýzýna yakýn bir süratle hareket ettiði için, onun saatiyle on yýl , dünyadaki kardeþinin saatiyle 15-20 yýl olabilecektir.
ZAMAN MAKÝNASI
Ahlak bilimciler bu durumu hilekarlýk olarak nitelendiriyorlar. Onlara göre eðer mevcut doða gerçekten zamanýn geri gitmesine izin veriyorsa, bunu gerçekleþtirmenin de bir yolu olmalýdýr diyorlar. Son günlerde Princeton Üniversitesinden bir fizikçi, kuramsal olarak zamanda geri yolculuk yapmanýn mümkün olduðunu ortaya çýkardý.
Fizikçi Richart Gott'un bu teorisi, son derece saygýn bir fizik dergisi olan Physical Review Letters'da yer aldý. Bu teori, Einstein'ýn Ýzafiyet Teorisi'nden yola çýkarak hayali bir zama makinasý yaratýyor ve þunu öne sürüyor: ''Zaman ve uzay her ikiside çok geniþ kütlelerle karþýlaþýnca veya ýþýk hýzý civarýnda bir süratle hareket edince kýrýlýyorlar.''
Bu öneriyi ortaya atan ilk kiþi Gott deðil. 1988 yýlýnda, California Üniversitesinde çalýþmalarýný sürdüren teknoloji fizikçisi Kip Thorne ve iki çalýþma arkadaþý da kendi teorik zaman makinalarýný ortaya çýkarmýþlardý ve bu çalýþma da ayný derginin eski sayýlarýndan birinde yayýnlanmýþtý.
Caltech adý verilen bu zaman makinasý, fizikçiler tarafýndan karadeliklerin çekirdeðinde bulunduðu kabül edilen, kurtdelikleri içinde hareket etmeyi mümkün kýlýyor. Karadeliðin çekirdeðindeki yoðunluk ve çekimin altýnda uzay, bir tünel meydana getirecek þekilde eðriliyor. Bu tünel dünyanýn herhangi bir yerinde rastlanacak olan atom parçacýðýndan bile daha dar olarak teþekkül ediyor. Tünelin bir ucundan giren herhangi bir cisim, diðer uçtan derhal dýþarý çýkýyor, hatta bazý özel durumlarda geçmiþe de hareket ediyor. Bu zaman makinesinin kullanýlmasýnýn ne derece mümkün olduðunu görmek oldukça zor. Zaman makinesinin, içinde insan karadelikteki ezici basýnçtan etkilenmemeli ve tek bir atomdan bile daha dar olan ucundan dýþarý çýkabilecek þekilde kendini küçültmeli. Daha da fazlasý kurtdeliði, patlamaya meyilli olduðu durumlarda, hemen arkasýndan bir ikincisi meydana gelmeli ve bir açýdan bu tüneli açýk tutmayý saðlamalýdýr.
Bu konuda Gott'un fikirleri de þöyle: '' Thorne'un bu makinesi fazla akýllýca bir þekilde düþünülmemiþ. Ancak bu fikir benim de yola çýkarak baþka türlü bir zaman makinesi ortaya çýkarmamý saðladý. Gott'un zaman makinesi Thorne'nun kinden daha basit. Karadelikler ve kurtdeliklerine yer vermiyor. Sadece ýþýk hýzýnda hareket eden bir uzay gemisi ve uzaydaki kozmik hatlara yer veren bir teori. Aynen kurtdelikleri gibi kozmik hatlarýn evrende varolsa da olmasa da, sadece teorik düþünceler açýsýndan varlýklarý kabül ediliyor.
SABÝT SICAKLIK
Büyük patlamadan kýsa süre sonra ortaya çýkan ve erken evren dönemindeki enerji sahalarýný tarif eden teorilere göre, fizikçiler doðru koþullar altýnda çok uzun, çok ince hatlar halindeki saf enerji hatlarýnýn soðuyacaklarý yerde ýsýlarýný sabit tuttuklarýna inanýyorlar. Bu enerji hatlarý son derece ince olmasýna raðmen bir o kadar da yoðunlar.
Öylesine yoðunlar ki her santimetre karesinde binlerce trilyon ton kütle bulunuyor. Bu büyük kütle enerji hattýnýn etrafýndaki alanýn bükülmesini saðlýyor. Böylece uzay bükülmüþ bir mercek haline geliyor. Ayný ýþý kaynaðýndan, örneðin bir yýldýzdan yola çýkan iki ýþýn, tamamen deðiþik iki yoldan hareket edebilirler. Enerji hattýnýn iki ayrý yüzünden hareket eden ýþýnlar, hareketlerini ayný yerde noktalarlar. Bu teorinin odak noktasý þuradan kaynaklanýyor, iki ýþýnýn izlediði yollarýn uzunluðu, ýþýk kaynaðýnýn pozisyonuna göre birbirinden farklý olabilir. Iþýðýn her zaman ayný hýzla hareket ettiði de ispatlanmýþ olduðundan, bu iki ýþýndan bir tanesinin hedefine ulaþmasýnýn daha uzun sürdüðü anlaþýlýr.
Ýþte Gott'un zaman makinesini ortaya çýkaran deðiþiklik de bu. Iþýk hýzýnýn yüzde 99,9999'u hýzýyla giden ve iki yoldan kýsasýný seçen bir uzay gemisi hayal edin. Kuramsal olarak uzay gemisi ýþýn enerji hattýnýn uzak noktasýna, uzun yolu seçen ýþýnla ayný zamanda varacaktýr. Gerçekte, gemi ýþýktan daha hýzlý uçuyor. Böylece kabül edilen izafiyet kanunlarýnca zamanda geriye doðru hareket ediyor demektir. Karýþýk sebeblere göre, uzay gemisi enerji kaynaðýnýn etrafýnda tam bir tur yapmalýdýr; bunu tek bir hat deðil, birbirini neredeyse ýþýk hýzýyla geçen iki enerji hattý gerçekleþtirilebilir. Her bir hatta geliþte yeniden enerji yüklenmektedir.Ýþte üzerinde çalýþýlmasý gereken esas konu da budur. Gott çalýþmalarý konusunda þunu söylüyor: ''Ýzafiyet Teorisine diðer fizikçilerden ve astrofizikçilerden çok fazla ilgim var.''
Bunu sebebi fizikçilerin gerçekten zamanda geriye doðru yapýlacak bir geziye inanmamalarý deðil. Bu seyahat gerçekleþtiði taktirde fiziðin esas kurallarýndan bazýlarýný tehdit edecektir. Bir etkinin bir sonuçtan önce gelmesi neyi ifade eder? Eðer bilim kurgu gibi düþünülürse, zamanda seyahat eden bir insan geçmiþ zamanlara dönerek, kendi büyükannesini daha erken yaþta öldürebilir.Böyle bir mevhum þimdilik mana ifade etmiyor, ancak Gott ve Thorne'nin teorileri doðrulanýrsa bunun bir manasý olmalýdýr.Gott bu konuda þöyle söylüyor: ''Bir noktada fizik mekanizma oluþturmalýdýr.Bu sayede bazý þeylerin yasak olduðunu veya onlarla yaþamayý öðretmelidir.'' Elimizdeki iki örnek, bu paradoksu daha fazla görmezlikten gelemeyeceðimizi ortaya koyuyor.
