Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý Tarýmsal Araþtýrma (TAGEM) Genel Müdürlüðüne baðlý, Konya daki bir araþtýrma enstitüsünde 2003 yýlýnda baþlatýlan,
kamuoyunda Türk Ýneði olarak bilinen büyükbaþ hayvan geliþtirme projesinde, embriyo transferinde kullanýlan hayvanlara tüberküloz bulaþmasý nedeniyle baþa dönüldü.
AA muhabirinin edindiði bilgiye göre, üstün verimli boðalar ve inekler kullanýlarak, embriyo transferi yöntemiyle, Türkiye þartlarýna uyumlu üstün verimli Anadolu Esmeri ýrký elde etmeyi amaçlayan proje, kamuoyunun gündemine ilk kez 2001 yýlýnda geldi.
Projenin hayata geçirilmesiyle ilgili 2003 yýlýnda Konya daki Bahri Daðdaþ Uluslararasý Tarýmsal Araþtýrma Enstitüsü nde çalýþmalara baþlandý.
Toplam bütçesi 6 milyon TL olan bu projenin laboratuvar, ahýr gibi altyapý tesislerinin inþasý için ilk etapta 1.5 milyon TL harcandý, burada görev alacak personel eðitimden geçirildi.
2003 yýlý sonunda altyapý çalýþmalarý tamamlanan Anadolu Esmeri Projesi de spermalarý kullanýlacak, 20 yýldýr soy kütükleri tutulan yüksek verimli boðalarýn da temin edilmesinin ardýndan 3 Temmuz 2004 te Konya da düzenlenen törenle, ilk ineðe embriyo transferi yapýldý.
11 mühendisin görev aldýðý projede, özelliklerini hiç kaybetmemiþ Anadolu Esmeri cinsi Türkiye nin en verimli 16 valör ineðine, söz konusu ýrkla birleþmesinden en iyi sonucu verecek dünyanýn en iyi boðalarýnýn tescilli spermleri yerleþtirildi. Bu valör ineklerden laboratuvar ortamýnda alýnan embriyolar, 256 Anadolu Esmeri cinsi taþýyýcý ineðin rahmine yerleþtirildi.
Doðacak yavrular içinden en iyi et ve süt verimine sahip olan nihai inek tespit edilinceye kadar devam edecek olan bu çalýþmada bugüne kadar çok sayýda buzaðý dünyaya geldi. Ancak temel hedef olan Anadolu Esmeri ýrký henüz ortaya çýkarýlamadan proje sekteye uðradý.
Embriyo transferinde kullanýlan hayvanlara tüberküloz bulaþmasý nedeniyle projede baþa dönüldüðünü belirten yetkililer, Bu hastalýk nedeniyle, Anadolu Esmeri Geliþtirme Projesi nde kullanýlan tüm hayvanlar elden çýkarýldý. Hastalýk mikrobunun ahýrlardan tümüyle silinmesi için yaklaþýk bir yýl ara verilecek, yeni alýnacak hayvanlarla Anadolu Esmeri Geliþtirme Projesi ne 2010 yýlýnda yeniden baþlayacak. Projenin 10 yýl sürmesi bekleniyor diye konuþtu.
-ÖNLEMLER ALINIP, AYNI YERDE DEVAM EDÝLECEK-
Yetkililer, görülen bu hastalýðýn ardýndan yapýlan Proje Deðerlendirme Toplantýsý nda konunun ele alýndýðýný belirterek, þunlarý kaydetti:
Projenin yürütüldüðü sahanýn yakýnlarýnda bulunan kesimhanenin, hastalýðýn kaynaðý olabileceði üzerinde duruldu. Bu hastalýðýn bulaþmasýnda, proje sahasýna kadar gelen hayvanlarýn etken olabileceði kanýsýna varýldý. Bundan sonra sokak ve yabani hayvanlarýnýn o bölgeye girmemesi için projenin yürütüldüðü merkezin çevresine boydan boya ihata duvarý örülmeye baþlandý. Türkiye de böyle bir projenin uygulanmasý için baþka uygun bir araþtýrma enstitümüz yok. Bu nedenle, gerekli tüm önlemleri alýp ayný yerde projeye devam edilecek.
-ZÝRAAT MÜHENDÝSLERÝNÝN GÖRÜÞÜ-
Ziraat Mühendisleri Odasý Konya Þube Baþkaný Hasan Hüseyin Motuk, projede kullanýlan hayvanlarda tüberküloz tespit edilmesinin, yaklaþýk 5 yýldýr verilen onca emeði boþa çýkardýðýný söyledi.
Türkiye hayvancýlýðý için büyük önem taþýyan Anadolu Esmeri Projesi nin, Türkiye nin suni tohumlamada dýþarýya baðýmlýlýðýný ortadan kaldýrmayý amaçladýðýný anlatan Motuk, þöyle konuþtu:
Türkiye, hastalýklardan ari sperma üretecek boðalar elde etmek yerine sperma ithal ederek, her yýl en az 20?22 milyon dolar döviz kaybetmektedir. Ýthal edilen spermalarýn ülkemiz þartlarýnda yetiþtirilen hayvanlar için uygun olup olmadýðý ve kalitesi de üretici ülkelere güven bakýmýndan belirsizdir. Hayvancýlýk için stratejik önem taþýyan, burada kullanýlan hayvanlarýn her biri hastalýktan ari olmalarý konusunda büyük titizlik gösterilmiþ Anadolu Esmeri Projesi nin, bulaþýcý hastalýk nedeniyle sekteye uðramasý üzüntü vericidir. Anadolu Esmeri gibi önemli bir projeden vazgeçilmesi mümkün deðil. Fakat, bundan sonra atýlacak adýmlarda ayný hatalar tekrar edilmemelidir. Türkiye olarak daha fazla kaybedecek ne zamanýmýz ne de imkanýmýz var.
